شماره نظریه : ۷/۸۸/۱۰۲۰
شماره پرونده : ۹۹-۹/۲-۱۰۲۰ ح
تاریخ نظریه : ۱۴۰۰/۰۴/۱۹
چنانچه در عقد دائم مهریه زوجه عین معین از نوع غیرمنقول باشد و پس از عقد کاشف به عمل آید که مهریه موصوف مستحقللغیر و در حال حاضر زوج نیز فوت نموده است با عنایت به مواد ۱۰۸۴ و ۱۱۰۰ قانون مدنی ۱- آیا زوجه مستحق قیمت زمان مطالبه مهریه میباشد یا زمان فوت زوج؟ ۲-آیا زوجه میتواند درخواست مطالبه اجرتالمثل مهریه عین معینی را نماید که مستحقللغیر است؟
۱- در فرض سؤال که مهریه زوجه (مال غیر منقول) مستحقللغیر بوده و زوج فوت کرده است؛ اولاً، موضوع منصرف از حکم ماده ۱۰۸۴ قانون مدنی است و بر اساس ماده ۱۱۰۰ این قانون، زوجه مستحق بدل آن اعم از مثل یا قیمت مال است؛ مگر آنکه صاحب مال اجازه دهد. ثانیاً، بدل باید اقرب به اصل مال از حیث مالیت، صفات و خصوصیات باشد و فوت متعهد (در فرض سؤال زوج) تأثیری در این حکم و محاسبه قیمت بر اساس تاریخ فوت وی ندارد و با استفاده از ملاک ماده ۴۶ قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۵۶ قیمت مال موضوع مهریه با تراضی طرفین (در فرض سؤال دیگر وراث زوج) و در صورت عدم تراضی، توسط دادگاه و با ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری تعیین میشود و بدیهی است که ارزیابی کارشناس باید بر اساس قیمت روز ملک صورت گیرد. ۲- در فرض سؤال که مهریه مستحقللغیر بوده است؛ محل و موجبی برای مطالبه اجرتالمثل از ناحیه زوجه نیست؛ زیرا مالکیت و حقی برای زوجه در ملک موضوع مهریه محقق نشده است تا وی بتواند اجرت ایام تصرف آن توسط زوج را مطالبه کند.