نظریه تفسیری اصل یکصد و پنجاه و هشتم

تاریخ: ۷۹/۷/۱۷
شماره: ۱/۷۹/۱۰۴۷

خدمت حضرات اعضای محترم شورای نگهبان (دامت برکاتهم‌)
با عرض سلام خدمت همه بزرگواران و عزیزان آن شورای محترم استدعا دارد در رابطه با بند ۲ اصل ۱۵۸ قانون اساسی که سابقاً نیز در زمانی که خدمتتان بودیم یکبار مورد بحث و تفسیر قرار گرفت، جهات زیر را روشن نمائید مزید امتنان و تشکر است.
1ـ تعریف لایحه قضائی و فرق آن با لایحه قانونی چیست؟
2ـ آیا قوه قضائیه پس از تهیه کردن لایحه قضائی توسط ریاست قوه (همانطوریکه در بند ۲ آمده است) لازم است آن را ابتداء به هیئت دولت جهت تصویب ارسال داشته و سپس از طریق دولت به مجلس شورا ارسال شود و یا خود قوه قضائیه می‌تواند رأساً آن را به مجلس شورا ارسال نماید؟
3ـ آیا هیئت دولت می‌تواند مستقلاً لایحه قضائی تنظیم نموده و آن را به مجلس شورا جهت تصویب نهائی ارسال نماید یا خیر؟
4ـ آیا هیئت دولت میتواند در لایحه قضائی که توسط قوه قضائیه آماده شده است تغییر محتوائی (بنحو حذف و یا اضافه کردن موادی و یا تغییر مفاد ماده) انجام داده و سپس آن را به مجلس شورا ارسال نماید یا خیر؟
5ـ آیا مقصود از لایحه قضائی تنها لوایحی است که جداگانه و مستقل به مجلس می‌رود و یا شامل مواد قضائی که ممکنست در لوایح قانونی گنجانیده شود نیز می‌گردد؟
6ـ بنابراینکه قوه قضائیه بتواند لایحه قضائی را ابتداء به مجلس شوراء ارسال نماید در صورتیکه آن لایحه دارای بار مالی و مستلزم بودجه اضافی باشد آیا مخالف اصل ۷۵ خواهد بود و یا خیر؟
7ـ آیا مجلس شورا می‌تواند قوانین قضائی را از طریق طرح و پیشنهاد نمایندگان به تصویب برساند یا لازم است از طریق قوه قضائیه و بنحو لایحه قضائی تقدیم شده باشد؟
در خاتمه پیش نویس برگ فتوکپی لایحه جرائم سیاسی که از طرف قوه قضائیه در سال ۷۸ بدولت ارسال شده همراه با فتوکپی ۱۰ برگ از لایحه مذکور با توجه به تغییراتی که در دولت انجام گرفته جهت ملاحظه به پیوست ارسال می دارد./

سید محمود هاشمی شاهرودی‌
رئیس قوه قضائیه‌
79/۷/۱۲

شماره: ۷۹/۲۱/۱۰۶۵
تاریخ: ۷۹/۷/۳۰
بسمه تعالی
حضرت آیت‌ا… سید محمود هاشمی شاهرودی دامت برکاته‌
رئیس محترم قوه قضائیه‌
سلام علیکم‌
عطف به نامه‌های شماره ۱/۷/۱۰۴۷۰ مورخ ۱۳۷۹/۷/۱۷ و ۱/۵۰۴۸ مورخ ۱۳۷۹/۷/۲۶:
موضوع در جلسه شورای نگهبان مورد بحث و بررسی قرار گرفت و نظر تفسیری شورا ذیلاً اعلام می‌شود:
1ـ فرق لوایح قضایی و غیر قضایی مربوط به محتوای آن است و محتوای لوایح قضایی را فصل یازدهم قانون اساسی بویژه اصول ۱۵۶ و ۱۵۷ و ۱۵۸ و موضوعات مربوط به آنها در اصول دیگر فصل یازدهم و سایر اصول مربوط به امور قضایی معین می‌کند.
2ـ هیئت دولت نمی‌تواند مستقلاً لایحه قضایی تنظیم نموده و آن را به مجلس شورای اسلامی جهت تصویب نهایی ارسال نماید.
3ـ لوایح قضایی که توسط رئیس قوه قضائیه تهیه و به دولت ارسال می‌شود، به مجلس شورای اسلامی تقدیم می‌گردد. هرگونه تغییر مربوط به امور قضایی در این‌گونه لوایح فقط با جلب موافقت رئیس قوه قضائیه مجاز می‌باشد.

دبیر شورای نگهبان‌
احمد جنتی‌